Crafts exhibition by the Elderly attending the various Day Centres

The Hon. Mario Galea, Parliamentary Secretary for the Elderly and Community Care,  together  with Mrs Margaret Abela inaugurate an exhibition of crafts made by the elderly attending the various day centres. Over 1,400 elderly attend the 17 different day centres in which they learn new skills as well as participate in activities aimed at promoting an active elderly with the community.

Meta l’Omm tinsa x’jismgħu binha - artiklu li deher fil-gurnal In-Nazzjon illum

Illum huma ħafna dawk li huma familjari mal-kundizzjoni tad-dimensja. Min għax iltaqa ma din il-kundizzjoni b’mod dirett jew indirett, jew inkella għax sema dwarha.


Ma għandniex inmorru xi snin kbar il-bogħod biex insibu żmien li fiħ meta persuna tibda tinsa l-ismijiet tal-familjari jew saħansitra fejn toqgħod, kienet titqies bħala persuna bi problemi ta’ saħħa mentali. Illum li għandna aktar informazzjoni, nafu li din hija kundizzjoni li taf tibdillek ħajtek, u ħajjet dawk l-aktar qrib tiegħek.

Mhix faċli li tgħix ma persuna li għandha d-dimensja. Smajna b’każijiet fejn il-mara attakkat ir-raġel tagħha għax ma għarfitux, u ħasbitu ħalliel u qed nassisstu għall-perplessita ta’ tfal li ma jistgħux jifmu għalfejn in-nannu ma jiftakarx x’jisimhom.

Veru, dawn huma każijiet estremi. Iżda niżbaljaw jekk naħsbu li din mhix realta għall-numru dejjem jikber ta familji.

Għajnuna bl-edukazzjoni

Ma qadniex inħarsu. Ħadna azzjoni. L-edukazzjoni hija l-aqwa arma kontra kundizzjoni li għaliha, sa issa, ma hemmx fejqan.

Ħarriġna numru kbir ta’ impjegati li jaħdmu fil-qrib mal-anzjani u wassalna informazzjoni li qed tippermettiklhom jifmu aħjar persuna li jkollha d-dimensja. Dan jirriżulta wkoll f’servizz ta’ kura aħjar.

Ġiena l-ħsieb li nippubblikaw ukoll ktejjeb bi storja qasira għat-tfal. Bis-saħħa tal-pinna ta’ Trevor Zahra ippubblikajna “In-Nannu nesa’ X’jisimni” u kien suċċess minnufiħ. Qassamna l-ktieb lit-tfal kollha li jattendu il-ħames sena fl-iskejjel primarji, u hemm skejjel li llum qed jużawħ bħala textbook biex permezz tal-lingwaġġ adattat iwassal fatti dwar id-dimensja.

Ħadna ħsieb biex flimkien mal-Malta Dementia Society inwaqqfu helpline (22081826) biex nghinu lill-familjari ta min għandu d-dimensja jiksbu aktar informazzjoni u pariri dwar x’jistgħu jagħmlu biex jiffaċċjaw is-sitwazzjoni

L-ewwel ċentru u swali attrezzati għad-dimesja f’pajjiżna

Ħadna wkoll l-ewwel pass. Għamilna investiment konsiderevoli biex aħna inkunu tal-ewwel li ngħatu eżempju. L-ewwel twaqqaf dak li jissejjaħ Activity Centre, fejn ta kuljum, persuni li jgħixu fil-komunita u familjari tagħhom jistgħu jmorru biex jirċievu terapija u għajnuna.

Investejna kważi 11-il miljun ewro biex ittrasformajna blokk antik fi blokk ferm u ferm modern, komdu u attrezzat għal persuni bid-dimensja. Dan il-blokk, li jinsab fir-Residenza San Vinċenz De Paul huwa mgħammar b’kollox. Minn bibien kuluriti, sa ritratti u ismijiet tar-residenti mal-bibien – miżuri intiżi biex l-anzjani isibu triqithom fir-residenza.

Bi pjaċir ngħid li qed naraw progress fil-pazjenti li ġew traferiti f’dawn is-swali.

Dan kollu jirrikjedi investiment kontinwu. Fil-fatt, il-Gvern jinvesti 1.7 miljun ewro fis-sena, f’kura għad dimensja, biex dan kollu jista jseħħ.


Investiment fil-politika

Waħda mill-ewwel deċiżjoniiet li ħadt kienet dik li kull dar għall-anzjani li tiftaħ trid tkun dementia friendly – iġifieri irid ikollha ambjent li jkun adattat għall-dawk l-anzjani li jkollhom id-dimensja.

B’mod kontinwu qed inħarsu lejn l-aħħar żvilpuppi li jsiru fil-qasamm filwaqt li nananlizzaw ir-riċerka li qed issir kemm lokalment u anke internazzjonalment.

Nifmu li huwa importanti lit kun aġġornat, għax b’hekk tista dejjem ittejjeb is-servizzi offruti. Kien għalekk ukoll li għaqqadna grupp ta esperti fil-qasam, biex infasslu l-istrateġija nazzjonali dwar id-dimensja.


Investiment fik

Ir-riċerka turina li ma nistgħux infejqu persuni li għandhom id-dimensja. Iżda sakemm isiru aktar żviluppi, aħna kommessi li noffri l-aħjar servizz possibbli. Dan qed nagħmluħ ukoll billi, bl-inizjattivi varji li ħadna u qed nieħdu, inkunu aħna li nagħtu eżempju u nkunu minn tal-ewwel li nieħru azzjoni f’dan il-qasam tant delikat.

Nemmnu li meta nagħmlu l-ewwel pass inkunu qed inħeġġu l-popolazzjoni tkun aktar konxja minn din il-kundizzjoni, biex naslu f’punt fejn kulħadd ikun magħrraf sabiex flimkien noffru dinja aħjar lill min qiegħed jinsa d-dinja ta madwaru.

Aħna l-ewwel pass għamilniħ. Nistiednek tingħaqad magħna, u taqra u tifhem x’inhi id-dimensja, għas, sa issa, b’hekk biss tista tirbħilha.

Mario Galea
Segretarju Parlamentari

Visit to MCH Patients on Mental Health Day

The Hon Joe Cassar and the Hon Mario Galea visit Mount Carmel Hospital on the Occasion of World Mental Health Day. They met and spoke to patients and helped nursing staff to deliver food and gifts to the resident patients.

Messaġġ mis-Segretarju Parlamentari għall-Anzjani u Kura fil-Komunita`, Mario Galea, fl-okkażjoni tal-Jum tas-Saħħa Mentali

Illum huwa l-jum iddedikat għall-persuni bi problemi ta’ saħħa mentali. Dan l-indirizz qasir tiegħi huwa mmirat għalik li bħalissa għaddej minn problemi ta’ saħħa mentali. Huwa indirizzat għalik ukoll jekk inti xi qarib ta’ xi ħadd li għaddej minn problemi ta’ saħħa mentali. Jiena nifhem ħafna t-tbatija tagħkom.

Hija ħasra li f’pajjiżna għad hawn min ma jifhimx li l-mard mentali sar tant komuni li jien jew int faċilment jista’ jkollna problemi ta’ saħħa mentali. Il-mard mentali bħal diversi mard ieħor jista’ jolqot lil kulħadd hu min hu, hi x’inhi l-pożizzjoni tiegħu fis-soċjeta`. Tfal, żgħażagħ, adulti u anzjani huma kollha vulnerabli li jgħaddu minn problemi ta’ saħħa mentali.

Lilek li qed tbati minn problemi ta’ saħħa mentali rrid inwassallek messaġġ sinċier ta’ kuraġġ. Għalik teżisti l-għajnuna li tgħinek tfiq jew tħossok aħjar. Illum diġa’ irnexxilna nifirxu l-kura tal-psikjatrija fil-komunita` għal kwazi 30 lokalita`. Int min int, toqgħod fejn toqgħod naċċertak li għalik teżisti l-għajnuna.

F’dan il-jum iddedikat għan-nies bi problemi ta’ saħħa mentali rrid insellem minn qalbi lil kull min għaddej minn problemi ta’ saħħa mentali. Jien nemmen fil-potenzjal tiegħek u naċċertak li għalija int persuna importanti li fadallek post u sehem x’tagħti fil-komunita`. Insellem ukoll lill-qraba tagħhom. Fl-aħħar iżda mhux l-anqas irrid nirringrazzja lill-professjonisti li b’tant dedikazzjoni jaħdmu f’dan il-qasam.

Mario Galea
Segretarju Parlamentari

Tinfetah il-wirja tal-hut fl-isptar Monte Karmeli

Is-Segretarju Parlamentari Mario Galea fetah il-wirja tal-hut fl-isptar Monte Karmeli li qed issir bhala parti mill-istrategija imfassla bl-iskop li tressaq aktar nies lejn l-isptar.

Il-wirja li s-sena li ghaddiet saret ukoll fl-istess post, u li attirat 5,000 persuna, se ddum ghaddejja gimgha shiha.

Ieqaf, Ahseb, Hu Azzjoni

SILTIET MID-DISKORS TAS-SEGRETARJU PARLAMENTARI GĦALL-ANZJANI U KURA FIL-KOMUNITA’, L-ONOR. MARIO GALEA WAQT IL-KONFERENZA “IEQAF, AĦSEB, ĦU AZZJONI”, ORGANIZZATA MILL-FONDAZZJONI RICHMOND FL-OKKAŻJONI TAL-JUM DDEDIKAT GĦAS-SAĦĦA MENTALI


Sinjuri,

Fis-sena Ewropea ddedikata kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, kien dehen li l-Għaqda Dinjija tas-Saħħa tagħżel għal Jum Dinji tas-Saħħa Mentali t-tema “Il-mard mentali, il-faqar u l-esklużjoni soċjali” – tliet fatturi li huma interlatati flimkien.

Il-mard mentali hu varju - minn mard bħad-dipressjoni akuta għall-mard aktar serju bħal skizofrenija. Ma għandna l-ebda evidenza xjentifika li l-mard mentali serju qiegħed jiżdied – statistikament dan il-mard jaffettwa bejn 2 u 3 fil-mija tal-popolazzjoni. Imma l-mard mentali aktar komuni bħad-dipressjoni u l-ansjeta` qiegħed kull ma jmur jiżdied. Il-kawża prinċipali ta’ din iż-żieda hi minħabba li l-fatturi soċjali li jistgħu jwasslu għal dan il-mard qedgħin jiżdiedu fis-soċjeta` moderna tal-lum, bħal stress, tkissir tal-familji, ambjent mhux san etc. L-Għaqda Dinjija tas-Saħħa qiegħda tipprevedi li sas-sena 2025, id-dipressjoni tkun l-aktar marda komuni fis-soċjeta` u li saħansitra se li sa tisboqq il-mard tal-qalb, id-dijabete u l-kanċer.

Mill-Eurostat Labour Force Survey [2007] naraw ukoll li l-aktar ħaddiema Ewropej li jirrapurtaw stress kaġun tax-xogħol tagħhom huma l-Maltin. Mill- Eurobarometer dwar is-saħħa mentali li se jiġi ppubblikat mill- Kummissjoni Ewropea, naraw li n-numru ta’ Maltin li qegħdin fuq l-antidipressanti f’dawn l-aħħar tnax-il xahar żdied u llum hawn 10% tal-popolazzjoni fuq dawn il-pilloli komparat meta mqabbel mal-medja ta 7% fl-Unjoni Ewropea. L-aktar kawżi ta’ din iż-żieda huma d-dipressjoni u l-ansjeta`.

Il-Eurobarometer ma jagħtix biss stampa mwera tas-saħħa mentali f’pajjiżna għax in-numru ta’ Maltin li jħossuhom pożittivi u kuntenti f’ħajjithom hija ogħla mill-medja Ewropea – 64% versus 61%. In-numru ta’ Maltin li jħossuhom “full of life” jew li għandhom “lots of energy” huwa ta’ bejn wieħed u ieħor 34% meta mqabbel mal-medja Ewropea ta’ 29%.

Il-Gvern hu konxju tal-importanza li nagħtu aktar riżorsi għas-settur tas-saħħa mentali. Dan il-Gvern poġġa l-qasam tas-saħħa mentali bħala prijorita` sabiex inkomplu insaħħu l-kwalita` tal-ħajja u tas-saħħa tal-poplu Malti. Ilna mill-1995 nirriformaw dan is-settur sabiex nagħtu servizz interprofessjonali, ħolistiku u aktar effettiv lill-klijenti tagħna u lin-netwerk soċjali tagħhom. Sena wara sena, investejna aktar riżorsi għal dan is-settur kemm b’mod finanzjarju kif ukoll permezz ta’ ħaddiema professjonali. Ftaħna servizzi fil-komunita` sabiex il-kura medika jew psikosoċjali tingħata b’mod aktar effettiv u f’waqtu. Dalwaqt se jkonna 30 lokalita` f’Malta fejn se jkun hemm servizzi fil-komunita` għall-kura tal-mard mentali, 130 professjonist. Mental Health Pact 2008. Suwiċidju kull 9 minuti fl-EU li jammontaw għal 54,000 kull sena.

Minn hawn u ftit ġimgħat oħra se jibda jaħdem il-Crisis Intervention Team (Emergenza ta’ Mard Mentali). Infakkar li medja ta’ 30% tan-nies li jbatu mid-dipressjoni, ansjeta` jew sintomi oħra psikosoċjali, jippreżentaw ruħhom għand it-tabib tal-familja mhux b’sintomi psikjatriċi jew psikoloġiċi imma b’sintomi psikosomatiċi bħan-nuqqas ta’ rqad, nuqqas ta’ aptit, għejja, uġigħ fl-istonku eċċ.. Il-Gvern hu kommess li t-taxxi tal-poplu jużahom b’mod l-aktar għaqli u l-użu tagħhom jirrendi l-aktar valur għas-soċjeta` tagħna.

Minbarra l-firxa tas-servizzi fil-komunita` irridu wkoll naraw kif ma’ Ministeri oħra u l-partijiet soċjali kollha inniedu servizzi psikoloġiċi fl-iskejjel tagħna u fuq il-post tax-xogħol fejn nafu li hemm problemi sinifikanti. Hu smat li l-mard mentali jikkawża telf ta’ bejn 2 u 3 fil-mija tal-prodott gross nazzjonali, f’ termini reali għal Malta dan huwa telf ta’ bejn 108 – 160 miljun ewro fis-sena.

Il-Patt Ewropew għas-Saħħa Mentali u l-Kwalita` ta’ Ħajja Aħjar għażel liż-żgħażagħ u l-ħaddiema bħala prijorita` għall-ħolqien ta’ servizzi biex tiġi mħarsa s-saħħa mentali. Malta, flimkien ma’ sitt pajjiżi oħra, intalbet mill-Kummissjoni Ewropea biex tmexxi l-każ ekonomiku biex kemm il-pajjiżi Ewropej kif ukoll l-Unjoni Ewropea jagħrfu l-ħtieġa li jagħtu aktar riżorsi għas-settur tas-saħħa mentali speċjalment fil-qasam taż-żgħażagħ u fuq il-post tax-xogħol sabiex mhux biss intejbu l-kwalita` tal-għixien tal-popli tagħna, imma wkoll ikun pass fid-direzzjoni t-tajba sabiex jintlaħqu l-miri Ewropej ta’ l-istrateġija 2020.

Minn studju li sar fost 12-il Membru tal-Unjoni Ewropea nstab li 22% ma jħossuhomx komdi jitħalltu ma’ nies b’mard mentali serju. L-istigma hija frott ta’ idejat infundati fuq il-mard mentali li għadhom jeżistu fis-soċjeta`tal-lum bħal:

1. Il-mard mentali ma jitfejjaqx – Mhux veru. Ħafna mill-mard mentali b’ kura xierqa jitfejjaq kompletament waqt li mard serju u kroniku, li hu rari, jigi kkontrollat b’kura effettiva u l-individwu jkun jista’ jgħix b’ mod san u integrali fis-soċjeta`.

2. In nies b’mard mentali huma inqas intelliġenti mill-medja soċjali – Mhux veru. Ħafna minn nies b’mard mentali għandhom intelliġenza u kapaċitajiet ogħla mill-medja soċjali. L-istorja tad-dinja hija mimlija b’nies ġenji jew ta’ statura kbira li kienu jbatu b’mard mentali. Insemmi biss tliet persuni lkoll magħrufa – Einstein, Churchill u Roosevelt.

3. In nies b’mard mentali huma vjolenti u perikolużi – Din hi perċezzjoni kompletament falza u bla ebda bażi xjentifika jew soċjoloġika. L- istatistika turi li aktar nies li m’għandhomx jew li qatt ma kellhom mard mentali wettqu atti kriminali serji. Din il-perċezzjoni hija frott tal-media. Jekk xi ħadd b’mard mentali jew li xi darba fil-passat kellu mard mentali u jagħmel xi att kriminali dan il-fatt jingħata prominenza fil-media. Il media qatt ma ssemmi li xi ħadd b’mard tal-qalb jew dijabete wettaq att kriminali. Il media għandha rwol importanti ħafna u għandha responsabbilta` etika u morali sabiex inxejnu id-diskriminazzjoni lejn persuni b’mard mentali. Snin ilu ġibna esperti mill-BBC sabiex jedukaw lil min jaħdem fix xandir u mezzi oħra ta’ komunikazzjoni fuq il-mard mentali u kif għandhom jiġu rrappurtati l-aħbarijiet sabiex ma nkomplux inkattru l-istigma. Jiddispjaċini ngħid li wieħed biss attenda – Fr. Joe Borg li kien imexxi l-RTK. Nemmen li jeħtieġ inwaqqfu programmi ta’ taħriġ għall-media sabiex inkomplu inxejnu l-istigma għaliex bl-edukazzjoni nistgħu nbiddlu l-perċezzjonijiet foloz dwar persuni b’mard mentali.

Fl-aħħar nett, għal dawk li għaddejjin minn problemi ta saħħa mentali, ngħalaq b’messaġġ ta’ Madre Teresa, li kienet tgħid hekk: “Naf li Alla ma jagħtinix aktar milli niflaħ, imma kont nixtieq ħafna li kieku ma kienx jafdani daqshekk.” Grazzi mill-qalb.

Mario Galea

1,400 ANZJAN JATTENDU Ċ-ĊENTRI TA’ MATUL IL-JUM

  1,400 anzjan jattendu 17-il Ċentru ta’ Matul il-Jum li hawn imqassma madwar pajjiżna. Filwaqt li wieħed ma jistax ma jinnutax is-suċċess li dawn iċ-ċentri kisbu matul is-snin huwa tajjeb ukoll li naraw li dan in-numru qiegħed ikompli jiżdied minn sena għal oħra.

Dan qalu s-Segretarju Parlamentari għall-Anzjani u Kura fil-Komunita’, l-Onor Mario Galea waqt attivita’ li s-Segretarjat organizza għall-anzjani kollha li jattendu ċ-Ċentri ta’ Matul il-Jum. L-Onor. Galea saħaq dwar l-importanza li l-anzjani jibqgħu attivi fil-komunita’ fejn jgħixu.

Fiċ-ċentri ta’ matul il-jum, apparti li jiltaqgħu ma’ ħaddieħor, l-anzjani jipparteċipaw f’diversi attivitajiet, fosthom ħjata, sports, żfin, kant u drama. Fl-istess ċentri jingħataw ukoll servizzi ta’ fiżjoterapjia, podoloġija u occupational therapy.

Fost oħrajn jiġi wkoll organizzat programm ta’ mixi li jippermetti lill-anzjani biex jagħmlu eżerċizzju flimkien.

Din l-attivita’, li kienet imqassma fuq jumejn, saret bħala parti miċ-ċelebrazzjonijiet ta’ Jum L-Anzjan u ttellet fit-teatru tar-Residenza San Vinċenz De Paul.